Herkomst

Waar komt barnsteen vandaan? Hoe is het ontstaan? En waar wordt het vooral gevonden? Op deze vragen vindt u hier antwoord.

De herkomst van barnsteen

Barnsteen (met name in België ook wel amber genoemd, naar de Engelse benaming “amber”) is hars dat keihard geworden is en daardoor als een steen aanvoelt. De meest verbreide theorie is dat dit is gebeurd in een proces van miljoenen jaren. Een andere theorie is dat dit proces veel sneller is gegaan, en tot stand is gekomen tijdens een grote catastrofe in het verre verleden. Dat barnsteen uit boomhars is ontstaan, werd pas in 1757 door de Russische wetenschapper Lomonosov bewezen.Barnsteen herkomst kaart

Tot op vandaag de dag zijn nog niet alle raadsels opgelost. Zo is nog altijd niet bekend uit welke soort bomen barnsteen precies is ontstaan. Er wordt vaak gedacht aan dennenbomen, maar recent onderzoek heeft uitgewezen dat het net zo goed cederbomen of zelfs loofbomen geweest kunnen zijn. Men denkt dat er in Scandinavië een reusachtig “barnsteenwoud” met subtropische begroeiing heeft gelegen (zie voor de ligging van het bos het grijze gebied op het plaatje hiernaast – de rode lijn is de vermoedelijke kustlijn van toen).

Door alles wat de aardkorst in de afgelopen duizenden jaren heeft meegemaakt, is barnsteen in zijn ruwe vorm ook ver buiten het oorspronkelijke verspreidingsgebied terecht gekomen. Sterke waterstromen hebben de stenen honderden kilometers weggespoeld, zodat zij op en onder de zeebodem, maar ook in aardlagen van plekken waar nu land ligt terecht gekomen zijn.

Op de bodem van de zee wordt ruwe barnsteen vandaag de dag vooral in de Oostzee bij en in de Noordzee ten noordoosten van Engeland gevonden. Daar komen vissers regelmatig grotere en kleinere stukken tegen in hun netten. Ook vinden mensen op de Waddeneilanden of op de Noordelijke kusten van Nederland en Duitsland na een storm regelmatig stukken barnsteen die op het strand zijn aangespoeld.

Vroeger was dit aan de Noordduitse kust een ware industrie, waarop de staat het monopolie had. Mensen werden na een zware storm verplicht om aan de kust amber te zoeken en dit bij de autoriteiten in te leveren. Pas na de Tweede Wereldoorlog is dit monopolie in Duitsland opgeheven. In Kaliningrad, een Russische enclave, heerst nog steeds een staatsmonopolie op gevonden barnsteen.

Op 20-30 meter diep in de zeebodem vinden baggeraars regelmatig barnsteen wanneer zij met hun zandzuigers zand omhoog pompen en dat ergens anders weer opspuiten. De diepte van 25 meter onder het vasteland is ook een plek waar in sommige zandafgravingen barnsteen wordt gevonden, bijvoorbeeld op sommige plaatsen in Drenthe en in Groningen.

In het buitenland zijn de groeve van Bitterfeld in Duitsland en enkele plaatsen in Polen beroemd wegens hun barnsteenvondsten. Barnsteen dat uit zandafgravingen of groeven onder land vandaan komt, heeft vaak een dikkere “korst” dan amber dat in zee of onder de zeebodem wordt gevonden.

In de zomer van 2015 heeft het Dagblad van het Noorden een mooie infographic over amber gepubliceerd. Die is hier te vinden.

Heeft u barnsteen waarvan u de waarde wilt laten taxeren of die u wilt verkopen? Daar kunt u hier meer over lezen.